Inspiratiecase: Entree Zuid (Odijk) – “Hé, de buurt denkt mee!”
Een inbreidingslocatie ontwikkelen aan de rand van het dorp, met circa 230 woningen en een forse verdichtingsopgave; dat kan vragen en weerstand oproepen. Toch liep het bij project Entree Zuid in Odijk anders. Door een zorgvuldig en intensief participatietraject is er begrip, draagvlak én enthousiasme ontstaan. Slechts een handvol zienswijzen kwamen er op de plannen. Hoe dat lukte? Dat vertelt Christel van Wee-Tijmense, als participatie- en communicatieprofessional betrokken bij dit project.
Wat is het thema?
Participatie rond een grootschalige inbreidingslocatie met een verdichtingsopgave: het ontwerpen en ontwikkelen van circa 230 woningen met nadruk op langdurig draagvlak binnen de buurt.
Wat is in het kort de doelstelling van het project?
Een nieuw woongebied ontwikkelen dat niet alleen functioneel en mooi is, maar door middel van participatie ook door omwonenden wordt gedragen — met begrip, enthousiasme én concrete verbeteringen in het plan.
Wat is het participatievraagstuk?
Hoe betrek je omwonenden vanaf het begin bij een omvangrijk woningbouwplan zonder dat het leidt tot heftige bezwaren en langdurige procedures, maar juist tot co-creatie en een positief proces?
Wat waren de uitdagingen?
Grote schaal & impact: 230 woningen in een dorp raken veel belangen en zorgen.
Verdichting: Nieuwe plannen kunnen als ‘te massaal’ of ‘onvoldoende passend bij het dorp’ worden ervaren.
Risico op weerstand: Bij dergelijke plannen bestaat vaak sterke weerstand en veel zienswijzen.
Hoe heb je het aangepakt?
Het participatietraject zette sterk in op:
Vroeg en volwaardig betrekken van bewoners vanaf de eerste ideeënfase.
Open communicatie en luisteren: Bewoners konden hun ideeën en zorgen delen en zagen dat er echt naar ze geluisterd werd.
Transparante keuzes: Besluiten en visie werden stap voor stap uitgelegd zodat iedereen kon zien hoe input was gebruikt. Wanneer ideeën niet zijn meegenomen, hebben we duidelijk uitgelegd waarom deze keuze is gemaakt.
Samen keuzes maken: Initiatieven uit de buurt werden meegenomen in het plan (zoals extra groen, nieuwe doorsteken en een formeel olifantenpaadje naar de bushalte).
Om verschillende doelgroepen te bereiken, hebben we meerdere participatiemiddelen ingezet. We zijn gestart met een introductievideo waarin de wethouder inwoners uitnodigde voor de eerste inloopbijeenkomst. In totaal organiseerden we drie bijeenkomsten.
De eerste bijeenkomst stond in het teken van het ophalen van ideeën, aandachtspunten en informatie van bezoekers. Tijdens de tweede bijeenkomst presenteerden we de eerste uitwerkingen op informatiepanelen, waaronder sfeerbeelden en schetsontwerpen. Ook gingen we in op thema’s als parkeren en verkeer, programma en woonvormen, betaalbaarheid en voorrang, en duurzaamheid.
Tijdens de slotbijeenkomst blikten we samen terug op het participatieproces. We toonden sfeerimpressies en het aangepaste ontwerp via informatiepanelen en een presentatiescherm. Alle gepresenteerde informatie, inclusief een samenvatting van de resultaten en de verslagen, is gedeeld via de participatiewebsite zodat alles voor iedereen terug te lezen is.
Wat werkte goed?
Naast de fysieke bijeenkomsten hebben we twee online enquêtes uitgezet. Daarmee bereikten we ook doelgroepen die doorgaans minder snel naar een bijeenkomst komen, zoals jongere inwoners. De (anonieme) enquêtes boden bovendien de mogelijkheid om op een andere manier en gerichter vragen te stellen over specifieke onderwerpen en thema’s. Hierop ontvingen we waardevolle reacties. We merkten dat mensen in een anonieme setting soms andere of eerlijkere aandachtspunten delen dan tijdens een fysieke bijeenkomst.
Daarnaast werkte het positief dat een betrokken en enthousiaste wethouder inwoners via een korte video persoonlijk uitnodigde voor de bijeenkomsten. Dat gaf het proces een gezicht en vergrootte de betrokkenheid.
Participatie is iets wat je samen organiseert en samen vormgeeft.
Hoe was het resultaat?
Breed draagvlak en begrip: Door het participatietraject ontstond begrip voor het plan én enthousiasme over verbeteringen.
Weinig formele bezwaren: In tegenstelling tot veel vergelijkbare projecten kwam er slechts een handjevol zienswijzen op de plannen.
Plan met gezicht: Volgens de projectleider kreeg het plan dankzij participatie letterlijk een gezicht in de buurt.
Wat zijn de lessons learned?
Schets heldere verwachtingen – maak duidelijk wat vaststaat en waar ruimte voor is.
Spreek dezelfde taal – zorg dat het hele team dezelfde boodschap uitdraagt.
Maak het samen – participatie is niet alleen een taak van de begeleider, maar van alle betrokkenen.
Blijf realistisch – leg uit waarom keuzes worden gemaakt, ook als dat teleurstellend kan zijn.
Koester het menselijke contact – luisteren, respect en aandacht maken het verschil.
Op de hoogte blijven van nieuwe inspiratiecases? Meld je aan voor de Partispiratie Updates !
Ook een interessante case? Deel hem via het platform!