Inspiratiecase: Samen werken aan bestaanszekerheid en gelijke kansen voor iedereen in de gemeente Kampen

27 februari 2026

Auteur: Facilitating Company

Wat is het thema?

Samen werken aan bestaanszekerheid en gelijke kansen voor iedereen.

Wat was de doelstelling van het project?

Steeds meer inwoners in de gemeente Kampen ervaren bestaansonzekerheid. Dat kan gaan over geldzorgen, moeite met het vinden van een betaalbare woning, ingewikkelde regels of beperkte toegang tot hulp en ondersteuning. Ook mensen die eerst goed konden rondkomen, krijgen nu moeite met hun vaste lasten. Regels en hulp zijn er wel, maar sluiten niet altijd aan op wat mensen nodig hebben. Daarnaast zien we verschillen in kansen voor inwoners om zich te ontwikkelen, mee te doen op school of werk, of actief bij te dragen aan de samenleving.
Wat hebben inwoners nodig om goed te kunnen leven in Kampen? Hoe zorgen we ervoor dat iedereen hier mee kan doen én vooruit kan komen – met zekerheid over inkomen, werk maar ook met kansen op ontwikkeling en perspectief?
In de meerjarenstrategie schetsen we een droombeeld voor 2040 waarin we op hoofdlijnen duidelijk maken wat we in de gemeente Kampen willen bereiken op het gebied van bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Deze startnotitie vormt de eerste stap in dat proces.

Wat is het participatievraagstuk?

De gemeente Kampen werkt aan een toekomst waarin niemand buiten de boot valt. Daarom is een participatietraject gestart over bestaanszekerheid en kansen voor iedereen, waarbij iedereen in de gemeente wordt uitgenodigd om daarover mee te denken.

Wat waren de uitdagingen?

Bestaansonzekerheid en ongelijke kansen zijn gevoelige onderwerpen om over te praten wanneer je je in een dergelijke situatie bevindt. Er is sprake van schaamte.
De participatieaanpak moet aanleiding geven tot praten met in plaats van praten over.
Om in de hybride aanpak de uitkomsten van de online interactieve dialogen en de fysieke bijeenkomsten te verbinden als een gezamenlijk en gedragen resultaat van alle stakeholders.

Hoe heb je het aangepakt?

We hebben gebruik gemaakt van onze Digitale Participatie Dialoog (DPD). Deze bestaat uit een interne en een externe participatie. We startten de interne participatie met de projectgroep aan de hand van het Canvas Stakeholderparticipatie. Dat is een hulpmiddel om een integraal beeld te krijgen over de vorm en aanpak van het project. De vragen hielpen om de belangrijkste keuzes te maken voor een succesvolle participatie. Het canvas gaf helderheid en draagvlak over de te nemen stappen, taken en verantwoordelijkheden van het projectteam en was een opmaat naar het draaiboek.
De externe participatie was een gestructureerde hybride dialoog waarmee grote groepen belanghebbenden met elkaar in gesprek gaan, waar en wanneer het hen uitkwam. Deze online en fysieke dialoog bestond uit vier stappen:

Verkennen: mensen delen hun vragen, zorgen en ervaringen over het bestaanszekerheid en kansengelijkheid. We brengen deelnemers in dezelfde film, creëren de gezamenlijke context en brengen focus aan op gezamenlijke en relevante thema’s.
Verrijken: binnen de gekozen thema’s worden ideeën, aandachtspunten en oplossingen gevormd. Iedereen krijgt ruimte om bij te dragen en aanvullend of kritisch te reageren, waardoor de dialoog rijker wordt.
Voorkeuren: iedere stakeholder geeft aan welke aandachtspunten voor hem/haar belangrijk zijn en onderbouwt de keuze. Dit geeft zowel kwantitatief en kwalitatief richting aan de dialoog. Op welke aandachtspunten dient focus te worden gelegd en waarom?
Verdiepen: samen worden de vijf belangrijkste hoofdaandachtspunten geconcretiseerd aan de hand van suggesties voor uitvoering en de betrokkenheid van alle stakeholders.

Hoe was het resultaat?

Deze participatie-aanpak is opgezet om te praten mèt in plaats van over mensen die worstelen met bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Zij hebben met elkaar en met andere deelnemers gesproken over waar zij tegenaan lopen, wat hun dagelijkse uitdagingen zijn en wat ze nodig hebben om uit hun situatie te komen. De ervaringsdeskundige inwoners maakten 16% uit van de gehele groep, maar hebben 31% bijgedragen aan de gehele dialoog.
Het resultaat van de gehele dialoog was een concretisering van het beleidsadvies aan het college en de raad, waarin in totaal meer dan 300 mensen hebben deelgenomen aan de vier interactieve ronden van het gemeentebrede gesprek over bestaanszekerheid en gelijke kansen. Dat heeft geleid tot:

Gezamenlijk inzicht op de integrale context van het vraagstuk uitgewerkt in 8 thema’s
Gezamenlijk begrip van ideeën en zorgpunten, uitgewerkt in 33 aandachtspunten
Gezamenlijke focus, uitgewerkt in 5 hoofdaandachtspunten

Wat zijn de lessons learned?

Een andere uitkomst
Bij de start van het project was er twijfel of, op basis van de resultaten uit de dialoog over bestaanszekerheid en kansengelijkheid, er voldoende middelen beschikbaar zouden komen om aan de verwachtingen van de inwoners te kunnen voldoen.
Echter, de belangrijkste aandachtspunten die de stakeholders uit deze participatie naar voren hebben gebracht, hebben niet met méér hulp te maken. Inwoners hebben behoefte aan een ándere vorm van hulp, eenvoudiger, persoonlijker en gebaseerd op vertrouwen.

De dialoog ontwikkelt zich
Het thema waar in de stap Verkennen het minste over is gesproken, werd in de stap Voorkeuren als belangrijkste thema gekozen door alle stakeholdergroepen.
De stap Verkennen is een momentopname, maar door het interactieve en gefaciliteerde proces ontstond er ruimte voor andere en nieuwe inzichten, waardoor de prioriteiten beter aansluiten bij de behoefte van de inwoners.

Krachtige community
Aan deze dialoog hebben ruim 300 inwoners en professionals deelgenomen. Deze samenwerkende community heeft bijgedragen aan het opstellen van het beleidsadvies en kunnen ook in de uitvoering kennis en inzichten met elkaar blijven delen om een betere aansluiting te maken tussen beleid en uitvoering.

Een blijvende en open dialoog met inwoners en andere stakeholders, waarin vertrouwen en transparantie leidend zijn, gaat helpen om bij te dragen aan het vervolg van het project over bestaanszekerheid en kansengelijkheid.